ฤทธิ์ของสารสกัดใบกะเม็ง ใบสาบเสือ ใบบัวบก และลูกเบญกานี ต่อระบบการแข็งตัวของเลือด

  • สุวรรณา เสมศรี และ สุรีย์พร หอมวิเศษวงศา

Abstract

การแข็งตัวของเลือดเป็นการป้องกันการสูญเสียเลือดเมื่อร่างกายเกิดบาดแผล โดยกลไกการห้ามเลือดมี 2 ระดับ คือ ระดับปฐมภูมิและทุติยภูมิ งานวิจัยนี้เป็นการศึกษาฤทธิ์ของใบกะเม็ง ใบสาบเสือ ใบบัวบก และลูกเบญกานีต่อการแข็งตัวของเลือด โดยวิธี modify whole blood clotting time (mWBCT) ศึกษาการสลายตัวของลิ่มเลือดด้วยวิธี clot lysis time ศึกษากลไกของสารสกัดต่อการเหนี่ยวนำให้เกิดลิ่มเลือดสมบูรณ์ โดยศึกษาปัจจัยการแข็งตัวของเลือดด้วยการทดสอบ PT และ aPTT ศึกษาการทำงานของเกล็ดเลือดโดยวัด platelet aggregation ด้วยวิธี microplate และศึกษาความเป็นพิษของสารสกัดต่อเซลล์เม็ดเลือดขาวนิวเคลียสเดี่ยว (PBMC) คนปกติด้วยวิธี MTT พบว่าสารสกัดใบกะเม็งสามารถเหนี่ยวนำให้เกิดลิ่มเลือดสมบูรณ์ได้ดีที่สุด โดยที่ความเข้มข้น 500 ไมโครกรัมต่อมิลลิลิตร สามารถเหนี่ยวนำให้เกิดลิ่มเลือดสมบูรณ์ (6.5 นาที) ได้เร็วกว่าชุดควบคุม (11.1 นาที) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) และไม่กระตุ้นให้เกิดการสลายก้อนลิ่มเลือดเร็วกว่าชุดควบคุม นอกจากนี้ยังไม่มีความเป็นพิษต่อเซลล์เม็ดเลือดขาวนิวเคลียสเดี่ยวคนปกติ โดยกลไกในการเหนี่ยวนำให้เกิดก้อน ลิ่มเลือดสมบูรณ์ พบว่าสารสกัดใบกะเม็งไม่กระตุ้นระบบการทำงานของปัจจัยการแข็งตัวของเลือด แต่กระตุ้นการทำงานของเกล็ดเลือด

References

1. รับพร กิตติวัชร. เลือดและระบบน้ำเหลือง. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2549.
2. สำนักงานโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาสยามบรมราช
กุมารี. ข้อมูลพรรณไม้. [อินเตอร์เน็ต]. 2544 [เข้าถึงเมื่อ 4 พ.ค. 2558]. เข้าถึงได้จาก: http://www.rspg.or.th
3. อุทยานธรรมชาติวิทยาสิรีรุกขชาติ คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล [อินเตอร์เน็ต]. 2553 [เข้าถึงเมื่อ 4 พ.ค. 2558].
เข้าถึงได้จาก: www.pharmacy.mahidol.ac.th
4. Sirinthipaporn A, Jiraungkoorskul W. Wound healing property review of Siam weed, Chromolaena
odorata. Pharmacogn Rev 2017;11(21):35-8.
5. Wollenweber E, Roitman JN. A novel methy ether of quercetagetin from Chromolaena
odorata leaf exudate. Biochem Syst Ecol 1996;24:479-80.
6. Suksamrarn A, Chotipong A, Suavansri T, Boongird S, Timsuksai P, Vimuttipong S, et al. Antimycobacterial
activity and cytotoxicity of flavonoids from the flowers of Chromolaena odorata. Arch Pharm Res
2004;27:507-11.
7. Pisutthanan N, Liawruangrath B, Liawruangrath S, Bremner JB. A new flavonoid from Chromolaena
odorata. Nat Prod Res 2006;20:1192-8.
8. จรูญ สินทวีวรกุล, วริษา สินทวีวรกุล, มานูญ หาญทวี. การใช้สารสกัดหยาบจากใบสาบเสือรักษาบาดแผลจากการตอนลูกสุกร. ใน: เอกสารประกอบการประชุมวิชาการระดับชาติ การประชุมทางวิชาการของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ครั้งที่ 46 วันที่ 29 มกราคม - 1 กุมภาพันธ์ 2551. คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีการเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. กรุงเทพฯ: 2551. หน้า 115-21.
9. วัชรีพร เกษมราษฎร์, สมศักดิ์ จันทร์น้อย, สุดใจ ปาวิชัย, ลัดดา วงศ์พายัพกุล, คาวี คลังตระกูล, สาคร พรประเสริฐ.
การประเมินประสิทธิภาพในการกระตุ้นการแข็งตัวของเลือดของสารสกัดสมุนไพรไทย. วารสารเทคนิคการแพทย์
เชียงใหม่ 2551;41(1):15-26.
10. Bonfill M, Mangas S, Cusidó RM, Osuna L, Piñol MT, Palazón J. Identification of triterpenoid compounds
of Centella asiatica by thin-layer chromatography and mass Spectrometry. Biomed Chromatogr
2006;20:151-3.
11. Lestari TH, Wahjoedi B, Pudjiastuti P, Chozin Al. The compilation of researches on the medicinal plants
at the universities in Indonesia. Vol. 11. Indonesian Republic, Jakarta: Department of Health; 2003.
12. วุฒิ วุฒิธรรมเวช. เบญจกานี สารานุกรมสมุนไพร. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์โอเดียนสโตร์; 2540.
13. Moran N, Kiernan A, Dunne E, Edwards RJ, Shields DC, Kenny D. Monitoring modulators of platelet
aggregation in a microtiter plate assay. Anal Biochem 2006;357:77-84.
14. Wong WT, Ismail M, Umar IM, Zhang YD. Modulation of platelet function by crude rice (Oryza sativa) bran policosanol extract. BMC Complement Altern Med 2016;16:1-10.
15. Akah PA. Mechanism of hemostatic activity of Eupatorium odoratum. Int J Crude Drug Res 1990;28:
253-6.
16. Pandith H, Thongpraditchote S, Wongkrajang Y, Gritsanapan W. In vivo and in vitro hemostatic activity
of Chromolaena odorata leaf extract. Pharm Biol 2012;50(9):1073-7.
17. Mahmood AA, Indran M, Salmah I, Sidix K, Suzainur KA. Evaluation of in vivo wound healing activity of
Chromolaena odorata leaf extract on excision wounds model in rats. J Food Technol 2005;3:126-9.
18. Pandith H, Zhang X, Liggett J, WonMin K, Gritsanapan W, Baek SJ. Hemostatic and wound healing
properties of Chromolaena odorata leaf extract. ISRN Dermatol 2013;2013:1-9.
19. Pandurangan A, Rana K, Singh A. Evaluation wound healing activity of leaves of Chromolaena odorata
Linn. Int J Pharm Sci Lett 2015;5:555-7.
20. Boiteau P, Ratsimamanga AR. Asiaticoside extracted from Centella asiatica, its therapeutic uses
in healing of experimental or refractory wounds, leprosy, skin tuberculosis, and lupus. Therapie
1956;11:125-49.
21. Tenni R, Zanabon G, de Agostini MD, Rossi A, Bendotti C, Cetta G. Effect of the triterpenoid fraction of
Centella asiatica on macromolecules of the connective matrix in human skin fibroblast culture. Ital J
Biochem 1998;37:69-77.
Published
2018-02-26
How to Cite
เสมศรี และ สุรีย์พร หอมวิเศษวงศา, สุวรรณา. ฤทธิ์ของสารสกัดใบกะเม็ง ใบสาบเสือ ใบบัวบก และลูกเบญกานี ต่อระบบการแข็งตัวของเลือด. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี หัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ (ผ่านการรับรองคุณภาพอยู่ในฐานข้อมูล Thai-Journal Citation Index (TCI) กลุ่มที่ 1), [S.l.], v. 3, n. 2, p. 42-53, feb. 2018. ISSN 2408-266X. Available at: <http://scijournal.hcu.ac.th/ojs/index.php/scijournal/article/view/121>. Date accessed: 20 june 2018.