ประสิทธิภาพของเจลล้างมือผสมสารสกัดจากเปลือกผลไม้ในการยับยั้งแบคทีเรียก่อโรค

Efficacy of hand cleansing gel mix the extracts of fruit peel in inhibiting pathogenic bacteria

  • ปิยาภรณ์ สุภัคดำรงกุล
Keywords: เจลล้างมือ, สารสกัดจากเปลือกผลไม้, ความเข้มข้นต่ำสุดที่มีฤทธิ์ในนการฆ่าเชื้อแบคทีเรีย, ความเข้มข้นต่ำสุดที่มีฤทธิ์ในนการยับยั้งเชื้อแบคทีเรีย

Abstract

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิภาพในการยับยั้งแบคทีเรียก่อโรคของเจลล้างมือผสมสารสกัดจากเปลือกผลไม้ 3 ชนิด คือ เปลือกส้มโอ เปลือกมังคุด และเปลือกกล้วยน้ำว้าดิบ โดยทำการสกัดเปลือกผลไม้ด้วยเฮกเซนไดคลอโรมีเทน เอทานอล ความเข้มข้น 95 เปอร์เซ็นต์ และเหล้าขาว (ดีกรี 40) จากนั้นนำสารสกัดที่ได้มาทำการทดสอบประสิทธิภาพในการยับยั้งการเจริญของแบคทีเรียก่อโรค จำนวน 5 สายพันธุ์ คือ Bacillus cereus, Escherichia coli, Staphylococcus aureus, S. epidermidis และ Salmonella Typhimurium ด้วยวิธี agar well diffusion โดยการใช้ยาแอมพิซิลินเป็นสารมาตรฐาน พบว่าค่าความเข้มข้นต่ำสุดที่มีฤทธิ์ในการยับยั้งการเจริญของเชื้อ (MIC) และความเข้มข้นต่ำสุดที่มีฤทธิ์ในการฆ่าเชื้อ (MBC) ของสารสกัดในแต่ละตัวทำละลาย มีค่าอยู่ระหว่าง 4.88-1,250 และ 4.88-2,500 ไมโครกรัมต่อมิลลิลิตร ตามลำดับ ทั้งนี้ค่าความเข้มข้นต่ำสุดที่มีฤทธิ์ในการยับยั้งการเจริญของเชื้อของสารสกัดจากเปลือกส้มโอของชั้นไดคลอโรมีเทน สามารถยับยั้งการเจริญของ B. cereus ได้ดีที่สุด โดยมีค่า MIC เท่ากับ 39.06 ไมโครกรัมต่อมิลลิลิตร สารสกัดจากเปลือกมังคุดของชั้นเฮกเซนและไดคลอโรมีเทน สามารถยับยั้งการเจริญของ B. cereus ได้ดีที่สุด โดยมีค่า MIC เท่ากับ 4.88 ไมโครกรัมต่อมิลลิลิตร สำหรับสารสกัดจากเปลือกกล้วยน้ำว้าดิบของชั้นไดคลอโรมีเทนสามารถยับยั้งการเจริญของ B. cereus ได้ดีที่สุด โดยมีค่า MIC เท่ากับ 312.5 ไมโครกรัมต่อมิลลิลิตร อย่างไรก็ตามจากการศึกษาประสิทธิภาพในการยับยั้งแบคทีเรียก่อโรคของเจลล้างมือผสมสารสกัดจากเปลือกผลไม้ 3 ชนิด ภายหลังจากการเก็บรักษาเจลล้างมือเป็นเวลา 28 วัน พบว่าฤทธิ์ในการยับยั้งการเจริญของ B. cereus และ E. coli ลดลงเพียงเล็กน้อย

References

1. มหาลัย ทรงธรรม. เจลล้างมือฆ่าเชื้อโรค. [อินเตอร์เน็ต].2557 [เข้าถึงเมื่อ 20 ก.ย. 2558]. เข้าถึงได้จาก: http://www.thaigood.com
2. สุธาทิพย์ เอมเปรมศิลป์. สุขอนามัยการล้างมือ. [อินเตอร์เน็ต]. 2557 [เข้าถึงเมื่อ 15 ก.ย. 2558]. เข้าถึงได้จาก: :http:// www.pidst.knowledge.com
3. นงลักษณ์ เพ็งดิษย์. เจลล้างมืออนามัย. [อินเตอร์เน็ต]. 2557 [เข้าถึงเมื่อ 10 ก.ย. 2558]. เข้าถึงได้จาก: http://www.science.kmitl.com
4. ลาวัลย์ นพวิบูลย์. ประโยชน์และข้อจำกัดของเจลล้างมือผสมแอลกอฮอล์. [อินเตอร์เน็ต]. 2558 [เข้าถึงเมื่อ 2 ส.ค. 2558]. เข้าถึงได้จาก: http://haveeveryday.com/index.php/news
5. ภานุวิชญ์ ละอองเอี่ยม. การศึกษาประสิทธิภาพในการยับยั้งแบคทีเรียของน􀄞้ำมันสกัดจากผิวเปลือกส้มโอ. โครงงานพิเศษปริญญาตรี สาขาวิชาเทคนิคการแพทย์
คณะเทคนิคการแพทย์, มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.เชียงใหม่; 2550.
6. อุดมลักษณ์ สุขอัตตะ, อุไรวรรณ ดิลกคุณานันท์, ประภัสสร รักถาวร, สิริพร ศิริวรรณ, พจมาน พิศเพียงจันทร์. การสกัดและการออกฤทธิ์ยับยั้งเชื้อจุลินทรีย์ของสารสกัดจากเปลือกมังคุด. ใน: การประชุมทางวิชาการของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ครั้งที่ 44 วันที่ 30 มกราคม - 2 กุมภาพันธ์ 2549. สถาบันค้นคว้าและพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหาร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. กรุงเทพฯ;2549. หน้า 529-36.
7. สุคนธ์ ตันติไพบูลย์วุฒิ, เทียนชัย น่วมเศรษฐี, เพชรลดา เดชายืนยง. ฤทธิ์การยับยั้งแบคทีเรียของสารสกัดจากเปลือกผลไม้บางชนิด. ภาควิชาจุลชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ;
2555.
8. วรพจน์ จันทร์แสนตอ. ผลของสารสกัดจากพืชที่มีแทนนินสูงในการยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อแบคทีเรียที่เป็นสาเหตุให้เนื้อหมูเน่าเสีย. โครงงาน
พิเศษปริญญาตรี สาขาวิชาเทคนิคการแพทย์คณะเทคนิคการแพทย์, มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.เชียงใหม่; 2550.
9. วิภา สุโรจนะเมธากุล, ชิดชม ฮิรางะ. การสกัดแทนนินจากเปลือกกล้วย. วารสารเกษตรศาสตร์2537;28:578-86.
10. Cockerill FR, Hindler JA, Wikler MA, Patel JB, Alder J, Powell M, et al. Clinical and Laboratory Standards Institute. Methods for dilution antimicrobial susceptibility tests for bacteria that grow aerobically; Approved standard-ninth edition. CLSI document M07-A9. Vol.32 no.2. Clinical and Laboratory Standards Institute, Wayne, Pennsylvania USA; 2012.
11. สุคนธ์ ตันติไพบูลย์วุฒิ, เทียนชัย น่วมเศรษฐี, เพชรลดา เดชายืนยง. ฤทธิ์ยับยั้งแบคทีเรียของสารสกัดจากเ ป ลือ ก ผ ล ไ ม ้บ า ง ช นิด . ว า ร ส า ร วิจัย ม ข .
2555;17(6):880-94.
12. Shan B, Cai YZ, Broohs JD, Corke H. The in vitro antibacterial activity of dietary spice and medicinal herb extracts. Int J Food Microbiol 2007;117:112-19.
13. Shen X, Sun X, Xie Q, Liu H, Zhao Y, Pan Y, et al. 2014. Antimicrobial effect of blue berry (Vaccinium corymbosum L.) extracts against the growth of Listeria monocytogenes and Salmonella Enteritidis. Food Control 2014;35:159-65.
14. ศรัณยา ธาราแสวง, สิริมา สายรวมญาติ, สุวรรณา เธียรอังกูร, บุญญาณี ศุภผล, ปิยะวรรณ บูชา, ณุฉัตรา จันทร์สุวานิชย์.สารสกัดจากสมุนไพรผลพิลังกาสาและเปลือก
มังคุดเพื่อใช้เป็นสารกันบูดในผลิตภัณฑ์ยาและเครื่องสำอาง. วารสารอาหารและยา 2556;20(2):30-6.
15. Thongson C, Davidson PM, MahakarnchanakulW, Vibulsresth P. Antimicrobial effect of Thai spices against Listeria monocytogenes and Salmonella Typhimurium DT104. J Food Prot 2005;10:2054-58.
Published
2017-06-22