Strongyloidiasis : พยาธิไชผิวหนัง ภัยร้ายใกล้ตัว

Strongyloidiasis : skin-penetration nematodes, the near dangers

  • สุภาภรณ์ วรรณภิญโญชีพ
Keywords: พยาธิสตรองจิลอยด์, พยาธิตัวกลมในลำไส้, พยาธิตัวกลมที่ติดต่อทางดิน, ผู้ป่วยภูมิคุ้มกันต่ำ

Abstract

พยาธิสตรองจิลอยด์ (Strongyloides stercoralis) หรือพยาธิเส้นด้ายเป็นพยาธิตัวกลมในลำไส้ชนิดหนึ่ง อยู่ในไฟลัมนีมาโทดา จีนัสสตรองจิลอยด์ จัดอยู่ในกลุ่ม facultative parasite เป็นพยาธิที่สามารถเจริญครบวงจรชีวิต ทั้งแบบวงจรชีวิตอิสระหรือแบบอาศัยโฮสต์ รวมทั้งสามารถติดเชื้อซ้ำในตัวโฮสต์เองโดยไม่ต้องผ่านวงจรชีวิตภายนอก พยาธิสตรองจิลอยด์พบได้ทั่วโลกโดยเฉพาะในประเทศที่ภูมิอากาศร้อนชื้น ในประเทศไทยพบได้ทุกภาค สามารถติดต่อได้ง่ายโดยไชเข้าสู่ผิวหนังของโฮสต์ มักมีรายงานการติดเชื้อพยาธินี้ร่วมกันในผู้ป่วยโรคพยาธิปากขอ ผู้ป่วยที่ติดเชื้อทั่วไปจะเกิดอาการในระบบทางเดินอาหาร เช่น ปวดท้อง ท้องอืด อาหารไม่ย่อย และท้องร่วง เนื่องจากพยาธิตัวแก่อาศัยอยู่ที่ลำไส้เล็ก หรือ อาการทางผิวหนัง เช่น คัน เป็นตุ่ม หรือลมพิษ เนื่องจากการถูกพยาธิตัวอ่อนไชเข้าสู่ผิวหนัง หรืออาจไม่แสดงอาการใด ๆ เลยในผู้ติดเชื้อปริมาณน้อย อย่างไรก็ดีในผู้ป่วยที่ภูมิคุ้มกันต่ำ เช่น ผู้ที่มีภาวะทุพโภชนาการ ผู้ป่วยโรคเอดส์ ผู้ป่วยโรคไต ผู้ป่วยโรคมะเร็ง ซึ่งได้รับยากดภูมิคุ้มกัน ยาเคมีบำบัด หรือการฉายรังสี จะมีอาการรุนแรงขึ้น เนื่องจากผู้ป่วยมีภูมิคุ้มกันต่ำไม่สามารถต้านทานพยาธิ พยาธิสามารถเพิ่มจำนวนขึ้นได้อย่างมากมาย พยาธิตัวแก่ในลำไส้เล็กจะทำให้ผู้ป่วยมีภาวะขาดน้ำขาดอาหาร จากการท้องร่วงรุนแรง นอกจากนี้พยาธิตัวอ่อนที่มีปริมาณมากมายเหล่านั้นยังสามารถไชบุกรุกเข้าสู่อวัยวะต่าง ๆ เช่น ปอด หลอดลม หัวใจ ตับ ไต ไขสันหลัง และสมอง ทำให้เกิดการอักเสบและอวัยวะล้มเหลว รวมทั้งการนำเชื้อแบคทีเรียเข้าสู่กระแสเลือด เหตุทั้งหมดนี้อาจทำให้ผู้ป่วยเสียชีวิตได้

References

1. ไทยรัฐออนไลน์. วงการลูกหนังเศร้าโค้ชแต๊กเสียชีวิตแล้วในวัย 52 ปี. [อินเตอร์เน็ต]. 2558 [เข้าถึงเมื่อ 31ต.ค 2558]. เข้าถึงได้จาก: http://www.thairath.
co.th/content/493262
2. Farthing M, Fedail S, Savioli L, Bundy DAP, Krabshuis JH. Management of strongyloidiasis. [Internet]. 2004 [cited 2015 October 31]. A v a i l a b l e f r o m : h t t p : / / w w w .worldgastroenterology.org/guidelines/globalguidelines/management-of-strongyloidiasis/management-of-strongyloidiasis-english
3. กาญจนา โถมนาการ, วิรัตน์ สินสอน, ลำพูน เฉลิมเดชชาติ. อัตราการติดเชื้อพยาธิ Strongyloides stercoralis ในผู้ป่วยที่ติด เชื้อ HIV. ขอนแกน่ เวชสาร 2542;3:128-31.
4. Marcos LA, Terashima A, Gotuzzo E, Canales M. Update on strongyloidiasis in the immunocompromised Host. Curr Infect Dis Rep 2011;13:35-46.
5. วันชัย มาลีวงษ์. พยาธิตัวกลมในล􀄞ำไส้. ใน: วันชัย มาลีวงษ์ ผิวพรรณ มาลีวงษ์ นิมิตร มรกต, บรรณาธิการ. ปรสิตวิทยาทางการแพทย์. พิมพ์ครั้งที่ 1. ขอนแก่น: โรงพิมพ์คลังนานาวิทยา; 2544. 351-8.
6. Zeibig EA. The nematodes: clinical parasitology. 2nd ed. China: Imprint of Elsevier; 2013.
7. Bogitsh BJ, Cater CE, Oeitmann TN. Intestinal nematode. In: Bogitsh BJ, Cater CE, Oeitmann TN, editors. Human parasitology. 4th ed. China: Imprint of Elsevier; 2013. 302-4.
8. อุเทน จารณศรี, ประภาศรี จงสุขสันติกุล, เชาวลิตร จีระดิษฐ์. การสำรวจโรคหนอนพยาธิลำไส้ใน 14 จังหวัดภาคใต้ของประเทศไทยปี 2532. วารสารโรคติดต่อ
2532;15(4):391-404.
9. วิน เชยชมศรี, ดารุณี แดงหาญ. การศึกษาความชุกและความรุนแรงของโรคพยาธิใบไม้ตับและโรคหนอนพยาธิอื่น ๆ ในจังหวัดหนองคาย อุดรธานี และขอนแก่น ปี พ.ศ. 2536. วารสารโรคติดต่อ 2539;22(5):284-9.
10. Anantaphruti MT, Nuamtanong S, Muennoo C, Sanguankiat S, Pubampen S. Stronyloides stercoralis infection and chronological changes of other soil-transmitted helminthiasis in the endemic area of southern Thailand. Southeast Asian J Trop Med Public Health 2000;31(2):378- 82.
11. ณัฏฐวุฒิ แก้วพิทูลย์, ปริญญาภรณ์ หรินทรสุทธิ ประสิทธิ์ เพ็งสา, สมาพร สิริลาภ, สรญา แก้วพิทูลย์. ภาวการณ์ติดเชื้อหนอนพยาธิล􀄞ำไส้ : กรณีศึกษาแบบ
ย้อนหลังในจังหวัดอุบลราชธานี. ศรีนครินทร์เวชสาร 2550;22(5):177-8.
12. นันทวดี เนียมนุ้ย. การส􀄞ำรวจความชุกของโรคติดเชื้อ ปรสิตในลำไส้ในเขตธนบุรี กรุงเทพมหานคร และอำเภอปากท่อ จังหวัดราชบุรี. วารสารเทคนิคการแพทย์
2556;41(2):4520-34.
13. บังอร ฉางทรัพย์, พัชรินทร์ บุญแท่น, นัยนา อาณัติ. การสำรวจความชุกการติดเชื้อพยาธิลำไส้ในชุมชนเขตคลองเตย กรุงเทพมหานคร. สงขลานครินทร์เวชสาร
2548;23(4):220-7.
14. Jongsuksuntigul P, Intapan PM, Wongsaroj T, Nilpan S, Singthon S, Veeakul S, et al. Prevalence of Strongyloides stercoralis infection in northeastern Thailand (agar plate culture detection). J Med Assoc Thai 2003;86:737-41.
15. Sukhavat K, Morakote N, Chaiwong P, Piangjai S. Comparative efficacy of four methods for the detection of Strongyloides stercoralis in human
stool specimens. Ann Trop Med Parasitol 1994;88:95-6.
16. Wongsaroj T, Phatihatakorn W, Ramasoota P, Anamnart W, Kaewpoonsri N, Chiewchanyon B. Epidemiological study of strongyloidiasis in southern Thailand, 2007. J Trop Med Parasitol 2008;31:6-13.
17. Neva AF, Brown HW. Intestinal nematodes of human beings. In: Dolan j, editors. Basic clinical parasitology. 6thed. USA: Prentice Hall, Inc.; 1994. 123-7.
18. Garcia LS. Intestinal nematodes: diagnostic medical parasitology. 5thed. USA: Washington D.C.; 2007.
19. Arakaki T, Hasegawa H, Asato R, Ikeshiro T, Kinjo F, Saito A, et al. A new method to detect Strongyloides stercoralis from human stool. Jpn J Trop Med Hyg 1988;16:11-7.
20. Koga K, Kasuya S, Khamboonruang C. An evaluation of the agar plate method for the detection of Strongyloides stercoralis in northern Thailand. J Trop Med Hyg 1990;93:183-8.
21. Koga K, Kasuya S, Khamboonruang C, Sukhavat K, Ieda M, Takatsuka N, et al. Modified agar plate method for detection of Strongyloides stercoralis. Am J Trop Med Hyg 1991;45:518-21.
22. Uparanukraw P, Phongsri S, Morakote N. Fluctuations of larval excretion in Strongyloides stercoralis infection. Am J Trop Med Hyg 1999;60:967-73.
Published
2017-06-22