คุณประโยชน์และฤทธิ์ทางชีวภาพที่หลากหลายของสมุนไพรขมิ้นชัน

Usefulness and various biological activities of Curcuma longa L.

  • ชัชวาลย์ ช่างทำ
Keywords: ฤทธิ์ทางชีวภาพ, สมุนไพร, ขมิ้นชัน, เคอร์คิวมินอยด์

Abstract

          ขมิ้นชันเป็นพืชที่คนไทยใช้เป็นสมุนไพรมาตั้งแต่อดีต โดยส่วนใหญ่ใช้เหง้าของขมิ้นชันมาทำเป็นยาพื้นบ้านรักษาโรค ทำสีย้อมผ้า และเป็นเครื่องปรุงในอาหาร ปัจจุบันมีการนำผงขมิ้นชันมาใช้ประโยชน์ในหลายด้าน เช่น เป็นส่วนผสมในเครื่องสำอางต่าง ๆ อาหาร และผลิตเป็นแคปซูลรักษาโรคเกี่ยวกับระบบทางเดินอาหาร เป็นต้น พบว่าสารสำคัญที่อยู่ในเหง้าของขมิ้นชันที่แสดงฤทธิ์ทางเภสัชวิทยามีอยู่ 2 ชนิด คือน้ำ มันหอมระเหยและสารเคอร์คิวมินอยด์ ขมิ้นชันจึงเป็นสมุนไพรที่ทำให้นักวิจัยทั่วโลกสนใจนำส่วนสกัดขมิ้นชันและสารเคอร์คิวมินอยด์มาศึกษาฤทธิ์ทางชีวภาพที่หลากหลายเพิ่มขึ้น เช่น ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ ฤทธิ์ต้านการอักเสบ ฤทธิ์ต้านจุลินทรีย์ ฤทธิ์ต้านมะเร็ง ฤทธิ์ต้านเอนไซม์ที่เกี่ยวข้องกับโรคอัลไซเมอร์ และยังนำไปศึกษาทางด้านการเกษตรอีกด้วย นอกจากนี้ยังมีการนำสารเคอร์คิวมินอยด์มาเป็นต้นแบบในการพัฒนาโครงสร้างให้ได้สารชนิดต่าง ๆ เพื่อเพิ่มฤทธิ์ทางชีวภาพให้สูงขึ้น ดังนั้นขมิ้นชันจึงเป็นสมุนไพรที่มีประโยชน์มากและเป็นที่ต้องการของหลาย ๆ ประเทศ ประเทศไทยมีการนำเข้าและส่งออกขมิ้นชันแต่ยังไม่มากนัก อาจเนื่องมาจากปัญหาเรื่องของการผลิตและการแปรรูปยังมีน้อย รวมทั้งการเกิดผลข้างเคียงจากการบริโภค จึงต้องมีการศึกษาและค้นคว้าวิจัยต่อไป อีกทั้งผู้เขียนเห็นว่าสมุนไพรขมิ้นชันนี้น่าจะพัฒนาให้เป็นพืชสมุนไพรเศรษฐกิจที่สำคัญอีกชนิดหนึ่งได้ และยังมีความหวังว่าในอนาคตอาจมียาชนิดใหม่ที่ได้จากการพัฒนาสารสำคัญจากขมิ้นชัน

References

1. ประพิศพรรณ อนุพันธ์. ขมิ้นชันผูกพันวิถีไทย. วารสาร
เคหการเกษตร 2555;36(4):217-9.
2. สำนักวิจัยเศรษฐกิจการเกษตร สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตรกระทรวงเกษตรและสหกรณ์. การศึกษาวิจัยเศรษฐกิจ สมุนไพรไทยกรณีขมิ้นชัน. กันยายน 2548.
3. Ammon HPT, Wahl MA. Pharmacology of Curcuma longa. Planta Med 1991;57:1-7.
4. เต็ม สมิตินันทน์. ชื่อพรรณไม้แห่งประเทศไทย (ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2544). กรุงเทพฯ: ส่วนพฤกษศาสตร์ป่าไม้ สำนัก วิชาการป่าไม้ กรมป่าไม้; 2544.
5. สุนทรี สิงหบุตรา. สรรพคุณสมุนไพร 200 ชนิด.กรุงเทพฯ: คุณ 39 จำกัด; 2536.
6. สำนักส่งเสริมและจัดการสินค้าเกษตร สถานการณ์การผลิตพืช 2557/58. [อินเตอร์เน็ต]. 2558 [เข้าถึงเมื่อ 1 พ.ย. 2558]. เข้าถึงได้จาก: http://www.agriman. doae.go.th/home/news/of%20newsyear%202557.html
7. Leela NK, Tava A, Shafi PM, John HP, Chempakam B. Chemical composition of essential oilsturmeric (Curcuma longa L.). Acta Pharm
2002;52:137-41.
8. Chavalittumrong P, Jirawattanapong W. Variation of active constituent of Curcumdomestica rhizomes at difference ages. Thai J Pharm Sci 1992;16(2):165-74.
9. Lin JK, Lin-Shiau SY. Mechanism of cancer chemoprevention by curcumin. Proc Natl Sci Counc ROC(B) 2001;25:59-66.
10. Changtam C, De Koning HP, Ibrahim H, Sajid S, Gould MK, Suksamrarn A. Curcuminoid analogs with potent activity against Trypanosoma and
Leishmania species. Eur J Med Chem 2010;45:941-56.
11. สำนักส่งเสริมและจัดการสินค้าเกษตร. สถานการณ์สินค้าเกษตร สสจ. สถานการณ์การผลิตพืช 2556/2557 รายงาน สถานการณ์ขมิ้นชัน. [อินเตอร์เน็ต]. 2558
[เข้าถึงเมื่อ 1 พ.ย. 2558]. เข้าถึงได้จาก: http://www.agriman.doae. go.th/home/news/
12. คณะกรรมการแห่งชาติด้านยา. บัญชียาจากสมุนไพร พ.ศ. 2549 ตามประกาศคณะกรรมการแห่งชาติด้านยา (ฉบับที่ 5) พ.ศ. 2549 เรื่อง บัญชียาหลักแห่งชาติ
พ.ศ. 2547 (ฉบับที่ 4).
13. สถาบันวิจัยสมุนไพร กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์กระทรวงสาธารณสุข. มาตรฐานสมุนไพรไทย เล่ม 2 ขมิ้นชัน. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ ร.ส.พ; 2544.
14. Araújo CAC, Leon LL. Biological activities of curcuma longa L. Mem Inst Oswaldo Cruz 1992;96(5):723-8.
15. Ammon HP, Dhawan BN, Srimal RC, Anazodo MI, Safayhi H. Curcumin: a potent inhibitor of leukotriene B4 formation in rat peritoneal polymorphonuclear neutrophils (PMNL). Planta Med 1992;58(2):226.
16. Thamlikitkul V, Bunyapraphatsara N, Dechatiwongse T, Theerapong S, Chantrakul C, Thanaveerasuwan T, et al. Randomized double blind study of Curcuma domestica Val. for dyspepsia. J Med Assoc Thai 1989;72(11):613-20.
17. Prasad S, Gupta SC, Tyagi AK, Aggarwal BB. Curcumin, a component of golden spice: from bedside to bench and back. Biotechnol Adv 2014;32:1053-64.
18. Nahak G, Sahu RK. Evaluation of antioxidant activity in ethanolic extract of five Curcuma species. Int Res J Pharm 2011;2(12):243-8.
19. Jayaprakasha GK, Jaganmohan RL, Sakariah KK. Antioxidant activities of curcumin, demethox y curcumin and bisdemethoxycurcumin. Food
Chem 2006;98:720-4.
20. Somparn P, Phisalaphong C, Nakornchai S, Unchern S, Phumala MN. Comparative antioxidant activities of curcumin and its demethoxy and hydrogenated derivatives. Biol Pharm Bull 2007;30(1):74-8.
21. Pulla Reddy ACH, Lokesh BR. Studies on spice principles as antioxidants in the inhibition of lipid peroxidation of rat liver microsomes. Mol Cell Biochem 1992;111:117-24.
22. Sreejayan N, Rao MN. Curcuminoids as potent inhibitors of lipid peroxidation. J Pharm Pharmacol 1994;46:1013-6.
23. Kapoor S, Priyadasiri KI. Protection of radiationinduced protein damage by curcumin. Biophys Chem 2001;92:119-26.
24. Daniel S, Limson JL, Dairam A, Watkins GM, Daya S. Through metal biding: curcumin protects against lead- and cadmium-induced lipid
peroxidation in rat brain. J Inorg Biochem 2004;98:266-75.
25. Kalpravidh RW, Wichit A, Siritanaratkul N, Fuchreon S, Phisalaphong C, Kraisintu K. Effect of curcumin as an antioxidant in β-thalassemia/ HbE patients. งานมอบรางวัลคุณภาพสมุนไพรไทย ประจำปี 2544 และการประชุมวิชาการขมิ้นชัน กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข.องค์การรับส่งสินค้าและพัสดุภัณฑ์ (รสพ.). กรุงเทพฯ; 2544. หน้า 94-97.
26. Nuchprayoon I, Saksasitorn J, Kingpetch K, Saesow N, Kalpravidh RW, Mahathein A, et al. Curcuminoidsas antioxidants improve red cell survival in patients with beta-thalassemia/ hemoglobin E. Blood 2003;102(11):33b.
27. ประไพพิศ อินเสน. ผลของขมิ้นชันซึ่งเป็นสารต้านอนมูลอิสระตอ่ เม็ดเลอื ดแดงของผ้ปู ่วยเบต้าธาลัสซเี มีย/ฮีโมโกลบินอี. วิทยานิพนธ์ปริญญาวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาชีวเคมี, บัณฑิตวิทยาลัยมหาวิทยาลัยมหิดล. กรุงเทพฯ; 2547.
28. Arora RB, Basu N, Kapoor V, Jain A. Antiinflammatory studies on Curcuma longa. In J Med Res 1971;59:1289-95.
29. Yegnanarayan R, Saraf AP, Balwani JH. Comparison of anti-inflammatory activity of various extracts of Curcuma longa (Linn). Ind J Med Res 1976;6(4):601-8.
30. Chandra D, Gupta SS. Anti-inflammatory and antiarthritic activity of volatile oil of Curcumalonga. Ind J Med Res 1972;60(1):138-42.
31. Tripathi RM, Gupta SS, Chandra D. Anti-trypsin and antihyaluronidase activity of the volatile oil of Curcuma longa (Haldi). Ind J Pharm
1973;5:260-1.
32. Srimal RC, Dhawan BN. Pharmacology of diferuloyl methane (curcumin) a non-steroidal anti-inflammatory analogs in rats. J Pharm Pharmacol 1973;25(6):447-52.
33. Ghatak N, Basu N. Sodium curcuminate as an effective anti-inflammatory agent. Ind J Exp Biol
1972;10(3):235-6.34. Mukhopadhyay A, Basu N, Ghatak N. Antiinflammatory and irritant activities of curcumin analogs in rats. Agents Actions 1982;12(4):508-15.
35. Nurfina A, Reksohadiprodjo MS, Timmerman H, Jenie UA, Sugiyanto D, Van Der Goot H. Synthesis of some symmetrical curcumin derivatives and their anti inflammatory activity. Eur J Med Chem 1997;32:321-8.
36. Apisariyakul A, Vanittanakom N, Buddhasukh D. Antifungal activity of oil extracted from Curcuma longa (Zingiberaceae). J Ethnopharm
1995;49:163-9.
37. Negi PS, Ayaprakasha GK, Jagan MRL, Sakariah KK. Antimicrobial activity of turmeric oil: a byproduct from curcumin manufacturer. J Agric Food Chem 1999;47:4297-300.
38. Mahady GB, Pendland SL, Stoia A, Hamill FA. In vitro susceptibility of Helicobacter pyroli to botanicals used traditionally for the treatment of gastrointestinal disorder. Phytothe Res 2005;19(11):988-91.
39. Mahady GB, Pendland SL, Yun G, Lu ZZ. Turmeric (Curcuma longa) and curcumin inhibit the growth of Helicobacter pyroli, a group 1 carcinogen. Anticancer Res 2002;22(6C):4179-81.
40. Mishra S, Narain U, Mishra R, Misra K. Design, development and synthesis of mixed bioconjugates of piperic acid-glycine, curcuminglycine/alanine and curcumin-glycine-piperic acid and their antibacterial and antifungal properties. Bioorg Med Chem 2005;13:1477-86.
41. Singh RK, Rai D, Yadav D, Bhargava A, Balzarini J, De Clercq E. Synthesis antibacterial and antiviral properties of curcumin bioconjugates bearing dipeptide, fatty acid and folic acid. Bioorg Med Chem 2010;45:1078-86.
42. Limtrakul P, Lipigomgoson S, Namwong O, Apisariyakul A, Dum FW. Inhibitory effect of dietary curcumin on skin carcinogenesis in mice. Cancer Lett 1997;116:197-203.
43. Huang MT, Ma W, Yen P, Xic JG, Han J, Frenkel K. Inhibitory effect of low doses of curcumin topical application on 12-O-tetradecanoy lphorbol-13-acetate induced tumour promotion and oxidized DNA base in mouse epidermis. Carcinogenesis 1997;18:83-8.
44. Thapliyal R, Maru GB. Inhibition of cytochrome P450 isozymes by curcumins in vitro and in vivo. Food Chem Toxicol 2001;39:541-7.
45. Sharma RA, McLelland HR, Hill KA, Ireson CR, Euden SA, Manson MM, et al. Pharmacodynamic and pharmacokinetic study of oral Curcuma extract in patients with colorectal cancer. Clin Cancer Res 2001;7(7):1894-900.
46. Cheng AL, Hsu CH, Lin JE, Hsu MM, Ho YF, Shen TS, et al. Phase I clinical trial of curcumin, a chemopreventive agent, in patients with highrisk of pre-malignant lesion. Anticancer Res 2001;21(4B):2895-900.
47. Fuchs JR, Pandit B, Bhasin D, Etter JP, Regan N, Abdelhamid D, et al. Structure-activity relationship studies of curcumin analogues. Bioorg Med Chem Lett 2009;19:2065-9.
48. Liang G, Shao L, Wang Y, Zhao C, Chu Y, Xiao J, et al. Exploration and synthesis of curcumin analogues with improved structural stability both in vitro and in vivo as cytotoxic agents. Bioorg Med Chem 2009;17:2623-31.
49. Lin L, Shi Q, Nyarko AK, Bastow KF, Wu CC, Su CY, et al. Antitumor agents 250: design and synthesis of new curcumin analogs as potential
anti-prostate cancer agents. J Med Chem 2006;49(13):3963-72.
50. Labbozzettaa M, Baruchellob R, Marchettib P, Guelic MC, Pomaa P, Notarbartoloa M, et al. Lack of nucleophilic addition in the isoxazole and pyrazole diketone modified analogs of curcumin: implications for their antitumor and chemosensitizing activities. Chem Biol Interact 2009;181:29-36.
51. Zhang Q, Zhong Y, Yan LN, Sun X, Gong T, Zhang ZR. Synthesis and preliminary evaluation of curcumin analogues as cytotoxic agents. Bioorg Med Chem Lett 2011;21:1010-4.
52. Chuprajob T, Changtam C, Chokchaisiri R, Chunglok W, Sornkaew N, Suksamrarn A. Synthesis, cytotoxicity against human oral cancer KB cells and structure-activity relationship studies of trienone analogues of curcuminoids. Bioorg Med Chem Lett2014;24:2839-44.
53. Yoysungnoen B, Bhattarakosol P, Patumraj S, Changtam C. Effects of tetrahydrocurcumin on hypoxia-Inducible Factor-1 and vascular endothelial growth factor expression in cervical cancer cell-Induced angiogenesis in nude mice. BioMed Research International 2015;2015: ID391748.
54. ชุติมา ลิ้มมัทวาภิรัติ์. การรักษาโรคอัลไซเมอร์. วารสารไทยไภษัชยนิพนธ์ 2548;2:29-46.
55. Posner HB, Tang MX, Luchsinger J, Lantigua R, Stern Y, Mayeux R. The relationship of hypertension in the elderly to AD, vascular dementia, and cognitive function. Neurology 2002;58:1175-81.
56. Ng TP, Chiam PC, Lee T, Chua HC, Lim L, Kua EH. Curry consumption and cognitive function in the elderly. Am J Epidemiol 2006;164:898-906.
57. Ahmed T, Enam SA, Gilani AH. Curcuminoids enhance memory in an amyloid infused rat model of Alzheimer’s diseases. Neuroscience 2010;169:1296-1306.
58. Tocharus J, Jamsuwan S, Tocharus C, Changtam C, Suksamrarn A. Curcuminoid analogs inhibit nitric oxide production from LPS-activated microglial cells. J Nat Med 2012;66(2):400-5.
59. Pinkaew D, Changtam C, Tocharus C, Thummayot S, Suksamran A, Tocharus J. Di-O-demethyl curcumin protects SK-N-SH cells against mitochondrial and endoplasmic reticulummediated apoptotic cell death induced. Neurochem Int 2015;80:110-9.
60 ขวัญใจ ดำสว่าง, ไชยวรรณ วัฒนจันทร์, สุธา วัฒนสิทธิ์, อรุณพร อิฐรัตน์. ผลการเสริมสารสกัดหยาบจากขมิ้นชัน (Curcuma longa Linn.) ต่อคุณภาพเนื้อไก่ กระทง. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมหาวิทยาลัยมหาสารคาม 2553;29(3):308-15.
61. ไกรสิทธิ วสุเพ็ญ, เฉลิมพล เยื้องกลาง, จำลอง มิตรชาวไทย, ศศิพันธ์ วงศ์สุทธาวาส, เสมอใจ บุรีนอก. ผลการเสริมขมิ้นต่อค่าการย่อยได้ของโภชนะจำนวน
Escherichia coli และ Lactic acid bacteria ในมูลของสุกรหลังหย่านม. แก่นเกษตร (ฉบับพิเศษ 2)2555;40:493-7.
62. Joshi J, Ghaisas S, Vaidya A. Early human safetystudy of turmeric oil (Curcuma longa oil)administration orally in healthy volumteers.J Assoc Physicians India 2003;51:1055-60.
63. Hollborn M, Chen R, Wiedemann P, ReichenbachA, Bringmann A, Kohen L. Cytotoxic effects of curcumin in human retinal pigment epithelialcells. PLoS One. 2013;8(3):e59603.
Published
2017-06-22