การตรวจวิเคราะห์ Bacillus cereus ในอาหารโดยเทคนิคพีซีอาร์

Detection of Bacillus cereus in food samples by polymerase chain reaction technique

  • ปิยาภรณ์ สุภัคดำรงกุลและ
Keywords: Bacillus cereus, วิธีทดสอบแบบดั้งเดิม, ยีน nheA ไพรเมอร์

Abstract

ปัจจุบันมีการนำเอาเทคนิคพีซีอาร์มาใช้ในการตรวจสอบเชื้อที่ปนเปื้อนมากับอาหารมากมาย เพื่อลดเวลาในการ
วิเคราะห์ และเพิ่มความแม่นยำในการตรวจสอบเมื่อเปรียบเทียบกับวิธีดั้งเดิม Bacillus cereus เป็นเชื้อที่เป็นสาเหตุหลัก
ของโรคอาหารเป็นพิษ การตรวจสอบเชื้อเบื้องต้นด้วยวิธีที่รวดเร็วและมีความแม่นยำ จะช่วยให้ผู้บริโภคลดความเสี่ยงของ
การเกิดโรคท้องร่วงได้ ในการศึกษานี้ได้ทำการพัฒนาเทคนิคพีซีอาร์ โดยหาสภาวะที่เหมาะสมในการตรวจสอบ B. cereus
ที่มีความไวและจำเพาะเจาะจงต่อเชื้อก่อโรคนี้ ซึ่งไพรเมอร์ที่มีความจำเพาะต่อยีนก่อโรค nheA ถูกนำมาใช้ในการศึกษานี้
โดยความเข้มข้นต่ำสุดของไพรเมอร์ในการตรวจวิเคราะห์ยีน nheA ด้วยเทคนิคพีซีอาร์เท่ากับ 0.4 ไมโครโมลาร์ สำหรับ
อุณหภูมิของ annealing ที่เหมาะสมในการตรวจวิเคราะห์ยีน nheA ของ B. cereus ด้วยเทคนิคพีซีอาร์เท่ากับ 50 องศา
เซลเซียส โดยผลิตภัณฑ์พีซีอาร์ของไพรเมอร์ดังกล่าว มีขนาดเท่ากับ 500 bp เมื่อทำการทดสอบความไวของเทคนิคพีซีอาร์
ต่อการตรวจวิเคราะห์ยีน nheA ของ B. cereus ในตัวอย่างอาหาร พบว่าปริมาณเชื้อต่ำสุดที่ตรวจพบเท่ากับ 35 CFU/g
สำหรับการทดสอบความไวของเทคนิคพีซีอาร์ต่อการตรวจวิเคราะห์ยีน nheA ของ B. cereus พบว่าปริมาณเชื้อต่ำสุดที่
ตรวจพบ เท่ากับ 7.5 × 102 CFU/ml สำหรับการตรวจวิเคราะห์ B. cereus ในตัวอย่างอาหารด้วยเทคนิคพีซีอาร์ พบว่ามี
ตัวอย่างอาหาร จำนวน 8 ตัวอย่าง จากตัวอย่างอาหารทั้งหมด จำนวน 10 ตัวอย่าง ที่มีการตรวจพบ B. cereus ซึ่งมีค่า
เท่ากับ 80 เปอร์เซ็นต์ (8/10) และพบ B. cereus เท่ากับ 50 เปอร์เซ็นต์ (5/10) โดยการตรวจวิเคราะห์แบบดั้งเดิม ในการ
ทดสอบความจำเพาะของไพร์เมอร์ของยีน nheA ต่อ B. cereus พบว่าไพร์เมอร์มีความจำเพาะต่อ B. cereus ถึง 100
เปอร์เซ็นต์ จากผลการทดลองแสดงให้เห็นว่าการพัฒนาเทคนิคพีซีอาร์ในการศึกษาครั้งนี้ ให้ผลในการตรวจวิเคราะห์
แบคทีเรียก่อโรคในตัวอย่างอาหารได้อย่างรวดเร็วและถูกต้อง ซึ่งสามารถนำไปประยุกต์ใช้ตรวจสอบ B. cereus ในตัวอย่าง
อาหารประเภทอื่น ๆ ได้

References

1. กลุ่มสื่อสารความเสี่ยงและพัฒนาพฤติกรรมสุขภาพ. โรคอาหารเป็นพิษ. [อินเตอร์เน็ต]. 2558 [เข้าถึงเมื่อ 18 เม.ย. 2559]. เข้าถึงได้จาก: http://dpc9.ddc. moph.go.th/crd/disease/food.html
2. สำนักระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. โรคอาหารเป็นพิษ. [อินเตอร์เน็ต]. 2558 [เข้าถึงเมื่อ 2 เม.ย. 2559]. เข้าถึงได้จาก: http://www.boe.moph. go.th/Annual/ANNUAL2550/Part1/3950_FoodPoisoning
3. Thorns CJ. Bacterial food-borne zoonoses. Rev Sci Tech 2000;19:226-39.
4. สำนักระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. Annual epidemiological surveillance r e p o r t 2012. [อินเตอร์เน็ต]. 2558 [เข้าถึงเมื่อ 10 มี.ค. 2559].
เข้าถึงได้จาก: http//www.boe.moph.go.th/boedb/d506_1index.php
5. พิมพ์เพ็ญ พรเฉลิมพงศ์, นิธิยา รัตนาปนนท์. โรคอาหารเป็นพิษที่มีสาเหตุมาจาก Bacillus cereus. [อินเตอร์เน็ต]. 2558 [เข้าถึงเมื่อ 18 เม.ย. 2559]. เข้าถึงได้จาก: http:// www.foodnetworksolution.com/wiki/word/3933/โรคอาหารเป็นพิษที่มีสาเหตุจาก-bacillus-cereus 70 ว. วิทย. เทคโน. หัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ ปีที่ 2 ฉบับที่ 1 มกราคม - มิถุนายน 2559
6. วีรพงศ์ ลุลิตานนท์. คู่มือปฏิบัติการเทคโนโลยีชีวภาพพิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์สาธารณสุขมูลฐานอาเซียน; 2536.
7. Mullis KB, Faloona FA. Specific synthesis of DNA in vitro via a polymerase-catalyzed chain reaction. Methods Enzymol 1987;155:335-50.
8. Allent SM, Rhodehamel EJ, Harmon SM, Bennett RW. Bacteriological Analytical Manual Chapter 14 Bacillus cereus. [Internet]. 2558 [Cited 2016 April 10]. Available from: http://www.fda.gov/Food/FoodScienceResearch/Laboratory Methods/ucm070875.htm
9. ISO 7932:Microbiology of food and animal feeding stuffs - horizontal method for the enumeration of presumptive Bacillus cereus. 2004.
10. Frederick MA. Short protocols in molecular biology. 3rd ed. Canada: John Wiley and Sons Inc.; 1995.
11. Hansen BM, Hendriksen NB. Detection of enterotoxin Bacillus cereus and Bacillus thuringiensis strains by PCR analysis. Appl Environ Microbiol 2001;67(1):1859.
12. สมหวัง จรรยาขันติกุล. การตรวจหายีน enterotoxin จากเชื้อ Bacillus cereus โดยเทคนิคปฏิกิริยาลูกโซ่โพลิเมอเรส.วิทยานิพนธ์ปริญญาวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาเภสัชศาสตร์ชีวภาพ, บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหิดล. กรุงเทพฯ; 2546
13. ภูริยา งามวงศ์สถิต และ วัฒนาลัย ปานบ้านเกร็ด. การแพร่กระจายของยีนที่สร้างเอ็นเทอโรท๊อกซินในเชื้อ Bacillus cereus และ Bacillus thuringiensis. วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาเทคโนโลยีชีวภาพ, บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหิดล. กรุงเทพฯ; 2549.
Published
2017-06-23