วิตามินกับอนุมูลอิสระ

Vitamins and free radicals

  • ศรมน สุทิน
Keywords: เบตา-แคโรทีน, วิตามินซี, วิตามินอี, ปฏิกิริยาลิพิดเปอร์ออกซิเดชัน, พฤกษเคมี

Abstract

อนุมูลอิสระเป็นสารที่มีความว่องไวในการเกิดปฏิกิริยาออกซิเดชันกับโมเลกุลชีวภาพที่เป็นองค์ประกอบภายใน
เซลล์ และอนุมูลอิสระนับเป็นอีกสาเหตุสำคัญที่เกี่ยวข้องกับการเกิดโรคและความผิดปกติต่าง ๆ ในมนุษย์ เช่น โรคมะเร็ง
ภาวะความแก่ชรา โรคหัวใจและหลอดเลือด อนุมูลอิสระที่สำคัญ ได้แก่ อนุมูลอิสระซุปเปอร์ออกไซด์ (O2•-) อนุมูลอิสระ
เปอร์ออกซิล (ROO•) และอนุมูลอิสระไฮดรอกซิล (OH•) ในร่างกายมนุษย์มีระบบที่คอยป้องกันอนุมูลอิสระเหล่านี้ ผ่านระบบ
เอนไซม์ซุปเปอร์ออกไซด์ ดีสมิวเตส คาตาเลส ระบบกลูตาไทโอน และเอนไซม์กลูตาไทโอนเปอร์ออกซิเดส โดยระบบจะมี
การเปลี่ยนวิตามินให้เป็นสารตัวกลางที่มีส่วนในการป้องกันสารอนุมูลอิสระ เช่น เบตา-แคโรทีน (อนุพันธ์ของวิตามินเอ)
แอสคอร์แบต (วิตามินซี) และอัลฟา-โทโคฟีรอล (อนุพันธ์ของวิตามินอี) นอกเหนือจากคุณสมบัติของวิตามินที่เกี่ยวข้องกับ
การป้องกันอนุมูลอิสระแล้ว ยังมีรายงานเกี่ยวกับประโยชน์ของวิตามินในแง่ของการป้องกันการเกิดโรคต่าง ๆ เช่น ลดความ
เสี่ยงการเป็นโรคต้อกระจก มะเร็ง หัวใจ และหลอดเลือด รวมทั้งยังพบว่าสารจำพวกพฤกษเคมีเป็นสารที่สำคัญในการป้องกัน
อนุมูลอิสระได้ โดยแหล่งวิตามินต่าง ๆ พบได้ในสารจำพวกพฤกษเคมี

References

1. โอภา วัชระคุปต์, ปรีชา บุญจูง, จันทนา บุญยะรัตน์,มาลีรักษ์ อัตต์สินทอง. สารต้านอนุมูลอิสระ (radical scavenging agents). พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: นิวไทยมิตรการพิมพ์; 2550.
2. Patel MS, Packer l. Lipolic acid energy production, antioxidant activity and health effects. New York: CRC Press Taylor and Francis Group; 2008.
3. Sauberlich HE. Bioavailability of vitamins. Prog Food Nutr Sci 1985;9(1-2):1-33.
4. วิโรจน์ สุ่มใหญ่. วิตามินและโภชนบำบัด ศาสตร์มหัศจรรย์ชะลอความชรา. กรุงเทพฯ: บริษัท อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง จำกัด (มหาชน); 2545.
5. นิธิยา รัตนาปนนท์. เคมีอาหาร. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ โอ เอส พริ้นติ้ง เฮ้าส์; 2545.
6. สมทรง เลขะกุล. ชีวเคมีของวิตามิน. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: ศุภวนิชการพิมพ์; 2543.
7. นัยนา บุญทวียุรัตน์. ชีวเคมีทางโภชนาการ. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: เจริญดีมั่นคงการพิมพ์; 2553.
8. Kruidenier L, Verspaget HW. Review article: oxidative stress as a pathogenic factor in inflammatory bowel disease-radicals or ridiculous?. Aliment Pharmacol Ther2002;16:1997-2015.
9. Halliwell B, Gutteridge JMC. Free radical in biology and medicine. 5th ed. New York: Oxford University Press; 1989.
10. Lieberman M, Marks AD, Smith C. Mark’s essentials of medical biochemistry. 2rd ed. Philadelphia: Lippincott Williams and Wilkins; 2007.
11. รัตนา บรรเจิดพงศ์ชัย. เรื่องราวของอนุมูลอิสระ. ใน: วรพล เองวานิช, บรรณาธิการ. อนุมูลอิสระและสารต้านอนุมูลอิสระ. พิมพ์ครั้งที่ 1. เชียงใหม่: บริษัท สมาร์ท
โคตติ้ง แอนด์ เซอร์วิส จำกัด; 2555. หน้า 17-41.
12. Benedetti A, Comporti M, Esterbauer H. Identification of 4-hydroxynonenal as a cytotoxic product originating from the peroxidation of live microsomal lipids. Biochem Biophys Acta 1980;620:281-96.
13. Esterbauer H, Schaur RJ, Zollner H. Chemistry and biochemistry of 4-hydroxynonenal, malonaldehyde and related aldehydes. Free Radical Bio Med 1991;11:81-128.
14. ตรีทิพย์ รัตนวรชัย. พิษแอลกอฮอล์เชิงชีวเคมี.ธรรมศาสตร์เวชสาร 2557;14(3):405-30.
15. Nelson DL. Cox MM. Principle of biochemistry. 5th ed. New York: W.H. Freeman and Company; 2008.
16. ศุภชัย เจริญสิน, ไมตรี สุทธจิตร์. สารต้านอนุมูลอิสระในกลุ่มวิตามิน. ใน: วรพล เองวานิช, บรรณาธิการ. อนุมูลอิสระและสารต้านอนุมูลอิสระ. พิมพ์ครั้งที่ 1.
เชียงใหม่: บริษัท สมาร์ท โคตติ้ง แอนด์ เซอร์วิส จำกัด;2555. หน้า 205-24.
17. วรานนท์ ทองอินลา, ชลธิชา วรรณวิมลรักษ์, ภารดีช่วยบำรุง. ความสัมพันธ์ ะหวา่ งฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระของผลไม้จากการวิเคราะห์ด้วยวิธี DMPD กับปริมาณฟีนอลิก วิตามินซี วิตามินอี และเบต้าแคโรทีน.วารสารวิทยาศาสตร์บูรพา 2557;19(2):93-104.
18. ฉัตรชัย ไตรทอง. วิตามินซี (ascobic acid).แพทยสารทหารอากาศ 2552;55(1):1-10.
19. Kukongviriyapan V. Essential role of antioxidant network of vitamins and enzymes. Srinagarind Med J 2014;29(1):59-70.
20. Stadtman ER. Ascorbate and oxidative inactivation of proteins. Am J Clin Nutr 1991;154:1125S-8S.
21. Linster CL, Van Schaftingen E. Vitamin C biosynthesis, recycling and degradation in mammals. FEBS J 2007;274:1-22.
22. สุพัตรา ปรศุพัฒนา, ชลธิดา เทพหินลัพ, ไมตรี สุทธจิตร์. สารต้านอนุมูลอิสระที่ไม่ใช่วิตามิน. ใน: วรพล เองวานิช, บรรณาธิการ. อนุมูลอิสระและสารต้านอนุมูลอิสระ. พิมพ์ครั้งที่ 1. เชียงใหม่: บริษัท สมาร์ท โคตติ้งแอนด์ เซอร์วิส จำกัด; 2555. หน้า 231-300.
23. Ferruzzia MG, Joshua BJ. Digestion, absorption and cancer preventative activity of dietary chlorophyll derivatives. Nutr Res 2007;27:1-12.24. Giovannucci E. Tomato product, lycopene and prostate cancer: a review of epidemiological literature. J Nutr 2005;135(8):2030S-31S.
25. Mares-Perlman JA, Millen AE, Ficek TL, Hankinson SE. The body of evidence to support a protective role for lutein and
zeaxanthin in delaying chronic disease. J Nutr 2002;132(3):518S-24S.
26. Islam SN, Nusrat T, Begum P, Ahsan M. Carotenoids and b-carotene in orange fleshed sweet potato: a possible solution to vitamin deficiency. Food Chem 2016;199:628-31.
27. Bowen-Forbes CS, Zhang Y, Nair MG. Anthocyanin content, antioxidant, antiinflammatory and anticancer properties of blackberry and raspberry fruits. J Food Compost Anal 2010;23:554-60.
28. Fei X, Jo M, Lee B, Han SB, Lee K, Jung LK, et al. Synthesis of xanthone derivatives based on α-mangostin and their biological evaluation
for anti-cancer agents. Bioorg Med Chem Lett 2014;24:2062-65.
29. Jang HY, Kwon OK, Oh SR, Lee HK, Ah KS, Chin YW. Mangosteen xanthones mitigate ovalbumin-induced airway inflammation in a mouse model of asthma. Food Chem Toxicol 2012;50:4042-50.ช
Published
2017-06-23